خبر یزد

آخرين مطالب

خانه تاریخی کلاه‌دوزها یکی از جاذبه‌های کم‌نظیر یزد مقالات

خانه تاریخی کلاه‌دوزها یکی از جاذبه‌های کم‌نظیر یزد

  بزرگنمايي:

خبر یزد - خانه تاریخی کلاه‌دوزها یکی از منحصربه‌فردترین منازل مسکونی دوره قاجار در یزد است که امروزه با توجه به مالکیت شرکت سهامی آب منطقه‌ای یزد به عنوان موزه آب مورد استفاده است.
  ساختمان این بنا که در مجاورت میدان معروف امیرچخماق یزد واقع شده، دارای 720 مترمربع مساحت است و در سال 1266 هجری شمسی به دستور «سید علی اکبر کلاهدوز» که تجار بلند آوازه بوده، بنا شده است.
روزگاری نیز دو قنات به اسامی «رحیم آباد» و «زارج» از زیر این بنا عبور می‌کرده که هنوز هم قنات دو هزار ساله زارچ با 75 کیلومتر طول کانال، در زیر حیاط این عمارت در جریان است.
علاوه بر کلاهدوز و همسرشان، دختر و دو پسر و عروس‌هایشان و نیز دو خانواده از خدمتکاران سیاه‌پوست نیز در این عمارت و منزل مجاور آن سکونت داشته‌اند.
بخش‌های اصلی مختلف در این بنا را می‌توان به شرح زیر معرفی کرد؛‌
اتاق اورسی: این اتاق به عنوان حجله خانه در هنگام ازدواج و مهمان خانه ساکنین بوده است. برای بازکردن پنجره‌های آن که از پایین به بالا باز می‌شوند و دو نفر از خدمتکاران، هر پنجره را روی شانه‌های خود گذاشته و به بالا می‌کشیدند تا بتوانند چفت‌های آن را ببندند.
اتاق پنج دری: این اتاق به عنوان خیاط‌خانه و اتاق خدمه مورد استفاده بوده است.
اتاق دالان: این اتاق در کنار پنج دری و محل سکونت آقای کلاهدوز بوده و پس از فوت ایشان اتاق همسر وی بوده است : اتاق دالان
اتاق بادگیر: در سمت دیگر خانه، اتاق پنج دری دیگری قرار داشته که قبلاً دارای بادگیری بوده و در این اتاق، دختر بیوه کلاهدوز زندگی می‌کرده است.
تالار: محوطه‌ای است که سقف آن اکثراً بسیار بلند و قوسی شکل است که در اصطلاح یزدی‌ها به آن «خنک جای» یعنی مکانی برای استراحت در ایام تابستان گفته می‌شود.
البته هر اتاق دارای فضای کوچکی به نام بالاخانه جهت نگهداری اشیاء با ارزش و نیز یک انباری است، زیرزمین این خانه نیز در چهار طرف حیاط و قسمت زیر هر اتاق منحصر به افرادی بوده است که در فصل گرما از آن استفاده می‌کرده‌اند.
در زیر اتاق اورسی اتاقی جهت نگهداری خمره‌ها، شیشه‌های ترشی و سرکه، همچنین در زیر اتاق پنج دری اتاقی مشابه آن جهت صرف نهار، شام و خواب در فصل تابستان بوده است.
سرداب این خانه هم داری حوضی کوچک و محل گذر قنات بوده که دارای اختلاف دمای 14درجه با سطح زمین در فصل تابستان است و برای ذخیره میوه و مواد غذایی مورد استفاده بوده و پایاب این بنا نیز محلی برای شستن ظروف و البسه بوده است.
نقوش گچ‌کاری ساختمان خانه کلاهدوزها که در نوع خود کم نظیر است به نقش‌های گیاهی مشهور است و نمایشگر گل‌ها، گیاهان و حیواناتی است که حیات‌بخش کاشی‌کاری و گچ‌بری در طبیعت خشک کویر هستند. زمینه‌ی این گچ‌کاری‌ها نیز سیمگل کمرنگ است که با کاهگل بسیار ظریف اجرا شده است.
در پشت بام این منزل‌، چاه‌خانه‌ای وجود دارد که آب آن از دو طریق شامل چاه معروف به چهل‌گز و قنات محمدآباد قابل تأمین بوده و به وسیله چرخ چاه، دو نفر آبک‌ش، آب را به درون منبعی که هنوز هم وجود دارد ریخته و آن را پر می‌کردند تا به وسیله دو شیر آب به مصرف اهل منزل برسد. پشت منبع نیز حوض کوچکی است که با پرشدن آب آن از فواره‌های حوض حیاط فوران می‌کرده است.
هم‌اکنون در این خانه تاریخی که تبدیل به موزه آب یزد شده، ابزارهایی مانند کلنگ ‎ های ویژه کندن کاریز، چرخ ‎ چاه، البسه مورد استفاده مقنیان، انواع شیر ‎ های برداشت آب از آب انبار ‎ ها، ظرف ‎ های سفالی و شیشه ‎ ای ویژه ترابری و نگهداری آب، یک رشته مشک سقایی و ماکت چگونگی گردش آب قنات ‎ ها و اسناد و مدارک و وقف‌نامه ‎ های مربط به آب و قنوات وجود دارد.
البته تعدادی از این اشیا نیز به دلیل قدمت بالا، منحصر به فرد هستند که برای نمونه می‌توان به چند مشربه یاد کرد که از هزار سال پیش در این موزه در معرض دید همگان قرار گرفته و از آن‌ها در کتاب ‎ های تاریخی کهن به عناوین مختلف یاد کرده ‎ اند.
هم‌چنین ظرفی شیشه ‎ ای با لوله ‎ های جانبی در این موزه وجود دارد که صدها سال پیش، آب را داخل آن می ‎ ریختند و در محوطه بالایی آن برف قرار می ‎ دادند. این ظرف چون دوجداره است، برف به مرور آب شده و باعث می ‎ شده که این آب همواره خنک، تازه و عاری از هر گونه آلودگی به دلیل عدم ورود حشرات به آن باشد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مردم داری، کیمیای مدیریت

قدیمی‌ترین فناوری برای استحصال آب روبه زوال است

گردشگری غار یا گردشگری محتاطانه؟

بافت تاریخی یزد زخم‌خورده از ساکنان خارجی/امیدی به بالندگی نیست

ناخرسندی والدین، نارضایتی مدارس

بارندگی ها حریف خشکسالی یزد نشد

دستان ایرانی خالق زیبایی

تجرد قطعی؛ تنهایی بی انتها

رانندگی تدافعی در یزد

حفاظت محیط زیست اردکان، نیازمند توجه ویژه

10 چالش عمده پیش‌روی شهردار جدید یزد چیست؟

تابلوی ناهماهنگ و درهم پزشکان در یزد قانونی است؟

کوک شدن ساز انقلاب با تلفیق هنر و نگاه معمار در یزد -

کمرنگ شدن آیین "دوست دوست ، علی دوست " در میبد

آغاز پویش من فطریه‌ام را به بهزیستی می‌دهم در یزد

مهریز، رویشگاه آنغوزه شیرین استان یزد

روایت یادگار دفاع مقدس از نقش رزمندگان ابرکوه در فتح خرمشهر

فرصت‌ها و چالش‌های کشت گلخانه‌ای در یزد- محسن کدخداپور*

بدجوری شاخ و شانه می کشد!

کود سبز؛ گیاهی چند منظوره در بافق

آثار نامطلوب توفان گرد و خاک بر مراتع ندوشن - احمد جعفری*

یزد جهانی در انتظار آبادانی و پیشرفت

خواب زده ها را بیدار کنید!

کاهش آثار تحریم ها با تکیه بر توان داخلی

رونق تلم زنی در روستاهای سبزدشت بافق

آثار نامطلوب توفان گرد و خاک بر مراتع ندوشن

راههای ارتباط موثر با دیگران

بودجه یک سد ضامن بقای تمام قنوات ایران

رمضان ماه نزول و بهار قرآن - احمد جعفری ندوشن *

گردشگری استان یزد در دو راهی تردید و تصمیم؛ آنچه «شریف آباد اردکان» دارد و «ابیانه» ندارد!

رمضان ماه نزول و بهار قرآن

خسارت 70 درصدی طوفان به باغ‌های گوجه‌سبز ابرکوه

آیین روزه داری مردم بافق

یزد در گذر هزاره های تاریخ

نبوغی 600 ساله در آب انبار امیرچخماق یزد

غار سرخون ندوشن، شاهکار طبیعت

صرفه جویی در مصرف آب همچنان ضروریست

بارندگی بهاری نویدبخش سالی خوش برای یزدی ها

لزوم توجه ویژه به گردشگری محلات

لحظه های بهاری، فرصتی برای یزدی ها

سقف های ناایمن بالای سر دانش آموزان یزد

فرش اردکان، نماد فن و هنر

یزد، همچنان درگیر معضل آبگرفتگی

بارش بهاری بهترین ظرفیت برای تأمین آب شرب یزد است

توران‌‌پشت؛ روستایی دیدنی منسب به توراندخت ساسانی

آبشار سفیده ندوشن پدیده ای جذاب در استان یزد

صدای پتک و چکش آهنگری ندوشن رو به خاموشی است

شلختگی در اطلاع رسانی

قلعه جنت آباد بهاباد را بهتر بشناسیم

یزد، دیار پاکان در گذر تاریخ