خبر یزد

آخرين مطالب

خانه تاریخی کلاه‌دوزها یکی از جاذبه‌های کم‌نظیر یزد مقالات

خانه تاریخی کلاه‌دوزها یکی از جاذبه‌های کم‌نظیر یزد

  بزرگنمايي:

خبر یزد - خانه تاریخی کلاه‌دوزها یکی از منحصربه‌فردترین منازل مسکونی دوره قاجار در یزد است که امروزه با توجه به مالکیت شرکت سهامی آب منطقه‌ای یزد به عنوان موزه آب مورد استفاده است.
  ساختمان این بنا که در مجاورت میدان معروف امیرچخماق یزد واقع شده، دارای 720 مترمربع مساحت است و در سال 1266 هجری شمسی به دستور «سید علی اکبر کلاهدوز» که تجار بلند آوازه بوده، بنا شده است.
روزگاری نیز دو قنات به اسامی «رحیم آباد» و «زارج» از زیر این بنا عبور می‌کرده که هنوز هم قنات دو هزار ساله زارچ با 75 کیلومتر طول کانال، در زیر حیاط این عمارت در جریان است.
علاوه بر کلاهدوز و همسرشان، دختر و دو پسر و عروس‌هایشان و نیز دو خانواده از خدمتکاران سیاه‌پوست نیز در این عمارت و منزل مجاور آن سکونت داشته‌اند.
بخش‌های اصلی مختلف در این بنا را می‌توان به شرح زیر معرفی کرد؛‌
اتاق اورسی: این اتاق به عنوان حجله خانه در هنگام ازدواج و مهمان خانه ساکنین بوده است. برای بازکردن پنجره‌های آن که از پایین به بالا باز می‌شوند و دو نفر از خدمتکاران، هر پنجره را روی شانه‌های خود گذاشته و به بالا می‌کشیدند تا بتوانند چفت‌های آن را ببندند.
اتاق پنج دری: این اتاق به عنوان خیاط‌خانه و اتاق خدمه مورد استفاده بوده است.
اتاق دالان: این اتاق در کنار پنج دری و محل سکونت آقای کلاهدوز بوده و پس از فوت ایشان اتاق همسر وی بوده است : اتاق دالان
اتاق بادگیر: در سمت دیگر خانه، اتاق پنج دری دیگری قرار داشته که قبلاً دارای بادگیری بوده و در این اتاق، دختر بیوه کلاهدوز زندگی می‌کرده است.
تالار: محوطه‌ای است که سقف آن اکثراً بسیار بلند و قوسی شکل است که در اصطلاح یزدی‌ها به آن «خنک جای» یعنی مکانی برای استراحت در ایام تابستان گفته می‌شود.
البته هر اتاق دارای فضای کوچکی به نام بالاخانه جهت نگهداری اشیاء با ارزش و نیز یک انباری است، زیرزمین این خانه نیز در چهار طرف حیاط و قسمت زیر هر اتاق منحصر به افرادی بوده است که در فصل گرما از آن استفاده می‌کرده‌اند.
در زیر اتاق اورسی اتاقی جهت نگهداری خمره‌ها، شیشه‌های ترشی و سرکه، همچنین در زیر اتاق پنج دری اتاقی مشابه آن جهت صرف نهار، شام و خواب در فصل تابستان بوده است.
سرداب این خانه هم داری حوضی کوچک و محل گذر قنات بوده که دارای اختلاف دمای 14درجه با سطح زمین در فصل تابستان است و برای ذخیره میوه و مواد غذایی مورد استفاده بوده و پایاب این بنا نیز محلی برای شستن ظروف و البسه بوده است.
نقوش گچ‌کاری ساختمان خانه کلاهدوزها که در نوع خود کم نظیر است به نقش‌های گیاهی مشهور است و نمایشگر گل‌ها، گیاهان و حیواناتی است که حیات‌بخش کاشی‌کاری و گچ‌بری در طبیعت خشک کویر هستند. زمینه‌ی این گچ‌کاری‌ها نیز سیمگل کمرنگ است که با کاهگل بسیار ظریف اجرا شده است.
در پشت بام این منزل‌، چاه‌خانه‌ای وجود دارد که آب آن از دو طریق شامل چاه معروف به چهل‌گز و قنات محمدآباد قابل تأمین بوده و به وسیله چرخ چاه، دو نفر آبک‌ش، آب را به درون منبعی که هنوز هم وجود دارد ریخته و آن را پر می‌کردند تا به وسیله دو شیر آب به مصرف اهل منزل برسد. پشت منبع نیز حوض کوچکی است که با پرشدن آب آن از فواره‌های حوض حیاط فوران می‌کرده است.
هم‌اکنون در این خانه تاریخی که تبدیل به موزه آب یزد شده، ابزارهایی مانند کلنگ ‎ های ویژه کندن کاریز، چرخ ‎ چاه، البسه مورد استفاده مقنیان، انواع شیر ‎ های برداشت آب از آب انبار ‎ ها، ظرف ‎ های سفالی و شیشه ‎ ای ویژه ترابری و نگهداری آب، یک رشته مشک سقایی و ماکت چگونگی گردش آب قنات ‎ ها و اسناد و مدارک و وقف‌نامه ‎ های مربط به آب و قنوات وجود دارد.
البته تعدادی از این اشیا نیز به دلیل قدمت بالا، منحصر به فرد هستند که برای نمونه می‌توان به چند مشربه یاد کرد که از هزار سال پیش در این موزه در معرض دید همگان قرار گرفته و از آن‌ها در کتاب ‎ های تاریخی کهن به عناوین مختلف یاد کرده ‎ اند.
هم‌چنین ظرفی شیشه ‎ ای با لوله ‎ های جانبی در این موزه وجود دارد که صدها سال پیش، آب را داخل آن می ‎ ریختند و در محوطه بالایی آن برف قرار می ‎ دادند. این ظرف چون دوجداره است، برف به مرور آب شده و باعث می ‎ شده که این آب همواره خنک، تازه و عاری از هر گونه آلودگی به دلیل عدم ورود حشرات به آن باشد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

فوتبال یزد به اطلاع رسانی و فرهنگ سازی نیاز دارد

بزرگداشت نویسنده معاصر کشور در ایران و کانادا - احمد جعفری *

آرامستان تاریخی جوی هرهر همچنان در بند اختلافات مالکیتی!

سریال بی‌پایان مشکلات معلمان مدارس حمایتی در یزد خواسته معلمان مدارس حمایتی یزد چیست؟

بین المللی سازی، تصمیمی هوشمندانه

فرشتگان سفیدپوش بی‌ادعا، التیام دهنده رنج و درد بیماران

قصه پرغصه فعالیت معدنکاری در ندوشن

نگاهی به بازی‌های بومی و محلی در بافق

خسارت معادن یزد، از فرار بار تا آسیب به جاده ها

انتقاد و شبه انتقاد در دنیای رسانه ای و مجازی- احمد جعفری*

جایگاه بافق در صنعت حمل و نقل کشور

ثبت احوال، 100 ساله شد

یزد، شهر انسان محور یا خودرو محور?

معصومه فاطمه(س) نگین ایران در قم

جان گرفتن نهال مطبوعات در زارچ نیاز به حمایت همه جانبه دارد

مهارت، نوش‌داروی معضل بیكاری كشور

دندان درد در روزهای تعطیل ممنوع! لطفا اصرار نکنید!

انتقاد یک نشریه محلی استان یزد از مسئولان تفت

انتظار برای کاهش قیمت ها- احمد جعفری ندوشن*

شهردار منتخب یزد:

کتاب «قندچین» توسط طنزپردازان یزدی منتشر شد

منش مردمی پیامبر(ص) باید الگوی مدیران جامعه اسلامی باشد

رنج طلای سرخ بر دستان کشاورزان

خدا قوت جناب استاندار

تبلیغات در یزد صاحب ندارد!

توقف طولانی قطار یزد مسافران را کلافه کرد/کامیون عامل مسدودی ریل

پذیرش 200 مقاله در اولین همایش هویت کودکان ایران اسلامی در یزد

«زندگی به سبک جهانگردی»

پدر

حال مهربانی، خوب نیست! محمدحسین فلاح

ظرفیت های نهفته صادرات در یزد

سرقت خبری، یک عمل ضد اخلاقی نیست؟!

روستایی كه مردمانش از زیر زمین بیرون می‌آمدند

برکات و اعمال ماه ربیع الاول

نفس‌های صنعت طلای ایران به شماره افتاد

شلغم بخورید تا سرما نخورید

دست به دامن افغانی‌کِش‌ها ...

شهر دوچرخه‌ها، مردم دوچرخه‏‌سوار می‏‌خواهد

درآمدی بر معرفی میبد به عنوان شهر جهانی زیلو

روشندل؛ اما توانا

تکنیک ها برای مدیریت اختلافات زناشویی

جنگل های خاتم، نگین سبز کویر استان یزد

سکوت چاه های کشاورزی یزد آرامشی برای حیات

شهرداری این چنینم آرزوست

طبیب شهر

آتش‎نشانی، آمیزه‌ای از عشق و وظیفه

آیا شما با سواد هستید؟

گردشگر فرهنگی بهترین ظرفیت یزد

خرج‌هایی که با دخل‌ها نمی‎خواند

سال‌های تحصیلی پرالتهاب