خبر یزد

آخرين مطالب

نگاهی جدید به موضوع تجاوز در سینمای ایران فرهنگي

نگاهی جدید به موضوع تجاوز در سینمای ایران

  بزرگنمايي:

خبر یزد - سکوت در برابر تجاوز، موضوعی که دستمایه داستان فیلم جدید منیژه حکمت به نام جاده قدیم شده است
مهتاب کرامتی برگ برنده و مهره سوخته در فیلم جاده قدیم
اینکه منیژه حکمت بعد از سالها فعالیت در سینما در منصب‌های مختلف و یادگیری این هنر از میرزابنویسی تا کارگردانی، فیلم جاده قدیم را بسازد خودش یک علامت سوال بزرگ است چرا که جاده قدیم در بهترین حالت می‌تواند پروژه سینمایی یک دانشجوی رشته سینما باشد که با دوستانش آن را تهیه کرده است. فیلم جاده قدیم دست روی سوژه حساسی می‌گذارد که مدتهاست از دوران ناب بودنش گذشته ولی همچنان می‌توان حرف‌های مهمی درباره آن زد؛ حرف‌هایی که کارگردان آنها را در جیغ و سیگار کشیدن قربانی خلاصه می‌کند و موضوع اصلی را به تنزل می‌کشاند، موضوع تجاوز.

منیژه حکمت کارگردان جاده قدیم
در باب تجاوز و آثار و پیامدهای آن در تمام دنیا فیلم‌هایی ساخته شده که در سینمای کشورمان نمونه بارز آن به فروشنده و یا فیلم دختر برمی‌گردد. در ابعاد بین المللی نیز فیلم‌هایی چون Elle و Boys Dont Cry و… به این مساله پرداخته‌اند که آزادی عمل سینمای جهانی توانسته از ابعاد و زوایایی به تجاوز بپردازد که کمتر در کشور ما به تصویر در آمده است (مثلا در فیلم Elle به ماجرای فتیش جنسی به این موضوع و یا انتقام از متجاوز و… نگاه می‌شود.)
منیژه حکمت هم از در تازه‌ای وارد وادی تجاوز می‌شود و موضوع سکوت قربانی در برابر تجاوز را دستمایه فیلم جاده قدیم قرار داده است اما به نظر می‌رسد که این کارگردان با سابقه (او البته در زمینه کارگردانی صرفا دو فیلم ساخته که هر دو هم درباره زنان و مشکلاتشان بودند: زندان زنان و این سه زن) صرفا یک داستان دو خطی به ذهنش رسیده و بسط دادن آن را نه با داستانک پر کرده و نه با عناصر دیگر جذاب سینمایی که روایت را کسل کننده به نظر نرساند، بلکه صحنه‌هایی تکراری و کلیشه‌ای را جایگزین کرده و فیلم را تبدیل به اثری کشدار کرده است.

مهتاب کرامتی و آتیلا پسیانی در جاده قدیم
داستان زندگی مینو را می‌بینیم، زنی مدبر و مدیر که ریاست یک شعبه بانک را بر عهده دارد و این شغل بانکداری او در جای جای زندگی‌اش نیز متبلور است، او همه چیز را به دقت سنجیده و برنامه‌ ریزی زندگی روزانه خودش و تک تک افراد خانواده‌اش را نیز بر عهده دارد. مینو زنی است مقتدر که روی پای خودش ایستاده و در حقیقت کنترل خانواده‌اش را بر عهده دارد. او مسائل و مشکلات دیگر اعضای خانواده را نیز راست و ریست می‌کند و زوج جوانی که در خاندان قرار است ازدواج کنند را حمایت می‌کند چرا که خسرو بند را آب داده و همسرش حامله است و باید زودتر بروند زیر سقف تا به اصطلاح خیطی بالا نیاید. مینو در شب سال نو بعد از تعطیلی بانک، یک دربست می‌گیرد تا به خانه برود و اوضاع آنطوری که فکر می‌کند، پیش نمی‌رود. مینو آن شب به خانه نمی‌رسد…
فیلم سعی می‌کند در نیم ساعت ابتدایی خود، کاراکترهایش را بپروراند و در بین آنها فقط در زمینه شخصیت مینو موفق عمل می‌کند و الباقی کاراکترها را به امان خدا ول می‌کند. مینو اما همانطور که گفته شد به عنوان زنی مدیر و برنامه ریز که روی پای خودش ایستاده به مخاطب شناسانده می‌شود و مهتاب کرامتی و میمیک خاص چهره‌اش می‌تواند آن حس قدرت زنانگی مینو را به تصویر بکشد.

فیلم جاده قدیم
مشکل فیلم دقیقا جایی شروع می‌شود که داستان اصلی آغاز می‌گردد، جایی که به خانواده اطلاع می‌دهند مینو در جاده قدیم با البسه‌ای خونین و پاره پیدا شده و مورد تهاجم و زورگیری و البته تجاوز یک مسافرکش قرار گرفته است. کارگردان و کرامتی در اینجا به خوبی مینوی مقتدر و قوی را فرو می‌پاشانند و شکستگی او را به زیبایی نمایش می‌دهند. تماشاگر مینویی درب و داغان را می‌بیند که از اثرات تجاوز و زورگیری از این رو به آن رو شده و این فروپاشی در دقایق اولیه نیمه میانی فیلم، جذاب به نظر می‌رسد اما داستان هرچه بیشتر و بیشتر پیش می‌رود؛ صحنه‌ها و بازی‌ها تکرار شده و فیلم تبدیل به محزون نامه‌ای می‌شود که به زور می‌خواهد مشکلات و غم قربانی را به مخاطبش القا کند.
در فروشنده اصغر فرهادی هم با اثرات بعد از تجاوز همراه بودیم و کاراکتری که در طول مدت زمان فیلم همراهی‌مان می‌کرد، همسر قربانی (با بازی شهاب حسینی) بود ولی حکمت ماجرا را حساس‌تر کرده و این بار با خود قربانی همراه هستیم، این اقدام در سینمای ایران شجاعانه و ستودنیست و کرامتی هم می‌تواند تاحدی از پس رسالت خود بربیاید ولی ورطه تکرار و فیلمنامه‌ای بی‌هدف و فیلمبرداری و تدوین و به طور کلی اکثر مسائل فنی غلطی که در فیلم جاریست، همه معادله را برهم می‌ریزد.

ترلان پروانه در جاده قدیم
جدا از تمام موارد بالا باید به بازی بد بازیگران دیگر فیلم اشاره کرد، نمی‌دانم آیا این راز بزرگ را فقط من کشف کردم یا اکثریت می‌دانند که آتیلا پسیانی بازیگر بسیار ضعیف و تکراری در سینماست و از ادای دیالوگ‌های مصنوعی‌اش تا چشمان بی‌روحش، همگی دست به دست هم می‌دهند تا از او فاجعه‌ای جلوی دوربین به عمل بیاورند. پسیانی در نقش همسر قربانی بسیار بد بازی می‌کند و کاراکتر منفعل او در فیلمنامه هم به این بازی بد دامن زده و کاری می‌کند که تماشاگر از دیدنش بیزار شود و او را بیشتر از یک مرهم برای قربانی، یک عامل رو اعصاب متصور شود.
ترلان پروانه و شیرین یزدان‌بخش که به ترتیب نقش دختر و مادر مینو را بازی می‌کنند و یا پرویز پورحسینی که پدر همسر مینوست، همگی تیپ‌هایی کلیشه‌ای هستند که دائما مشغول به یک کار می‌شوند و نقشی کلیدی در داستان ندارند. حتی زوجی که در خلاصه داستان فیلم از آنها صحبت شده، با اینکه به نظر می‌رسد قرار است یک مساله مهمی در بطن داستان تلقی شوند، صرفا دستمایه پایان بندی غیرقابل باور فیلم می‌شوند و بهانه‌ای هستند برای سوپروومن شدن مینو در یک روز زیبای بهاری.

رونمایی از پوستر جاده قدیم
تکنیک‌های سینمایی که حکمت در فیلم جاده قدیم خود به کار برده با نام فیلمش جور در می‌آیند و بسیار کهنه و قدیمی هستند، این تکنیک‌ها از همان روشن شدن پرده سینما و دیدن تیتراژ توی صورت تماشاگر می‌خورد و سپس با دیزالوهای عجیب و غریب (محو شدن تصویر الف و نمایش تصویر ب) همراه شده و لانگ‌شات‌هایی از خیابان‌های تهران و نماهای بسته‌ای که علیت آن مشخص نیست این نقص‌ها را تکمیل می‌کند. موسیقی بی‌اثر و صداگذاری بد را نیز به این‌ها بیفزایید و گل سر سبد تمام مشکلات را تدوین مشکل‌دار که باعث ناهمگونی صحنه‌های فیلم شده (مثلا فید سیاه که چندین بار در طول سکانسها استفاده می‌شود و کارکرد اصلی خودش را کاملا از دست می‌دهد) بگذارید. باور کردن این مساله که منیژه حکمت که سینما را هم آکادمیک و هم تجربی آموخته، چنین مشکلاتی را در فیلمش جاری ساخته برای من و هر سینمادوست دیگری کاری سخت است.
فیلم جاده قدیم ژستی سیاسی هم در بطن داستان خود می‌گیرد که ناشی از سرشت و روحیه سیاسی کارگردان و ذات معترض اوست، به شخصه برای افکار سیاسی و صحبت‌های حکمت در باب سیاست و مشکلات اجتماعی احترام خاصی قائل هستم اما مطرح کردن مواردی چون وام‌های میلیاردی و اختلاس و مذاکرات دکتر جواد ظریف در پس زمینه خط داستانی فیلمی با موضوع تجاوز، فقط پز روشنکفرانه را تداعی می‌کند و بس.

فیلم سینمایی جاده قدیم
منیژه حکمت با زندان زنان فیلمی با رعایت اصول و قواعد سینمایی و پایبند به مسائل فمینیستی ساخت و پا را فراتر نبرد و در حقیقت اثر سینمایی خود را به فمینیسم افراطی آغشته نکرد، اما به نظر می‌رسد با گذشت زمان اعتراض و فریاد او که شنیده نشده تبدیل به خشم و کینه شده و متاسفانه فیلم جاده قدیم (که بنا به گفته خود این کارگردان آخرین اثر اوست و احتمالا می‌توان آن را پایانی بر سه گانه زنانه سینمایی او تلقی کرد) برخلاف دو اثر قبلی، فمنیسم افراطی را به تصویر می‌کشد. البته می‌توان به کارگردان تا حدی حق داد چرا که بعد از نزدیک به بیست سال فیلمسازی، همچنان حق و حقوق زنان در کشور نادیده گرفته می‌شود و مشکلات بسیاری گریبانگیر 50 درصد از جامعه است اما شاید بهتر بود که فیلمساز همان نگاه متعادل خود را پیش می‌گرفت و با منفعل قرار دادن تمامی کاراکترهای مرد و حتی به تصویر کشیدن نوکر مرد خانه (با بازی محمدرضا هدایتی) سعی بر پررنگ کردن این افکار نمی‌کرد.
فیلم جاده قدیم می‌توانست تبدیل به اثر سینمایی بسیار خوب و قوی شود و مساله‌ای مثل سکوت در برابر تجاوز را (مشکلی که این روزها در جهان هم موضوعی ترند و به روز است و جنبش‌های زیادی از جمله هشتگ Metoo را در پی داشته است.) به زیبایی به تصویر بکشد اما متاسفانه فیلمساز درگیر مشکلات عدیده بسیاری شده و فیلمنامه‌ای که نوشته هم فراتر از دو خط پا را نمی‌گذارد و در همان نیم ساعت ابتدایی کشش دارد. جاده قدیم را می‌توان صرفا با بازی خوب مهتاب کرامتی تحمل کرد و آن را برگ برنده و البته بیشتر مهره سوخته فیلم دانست. به بیان ساده و در یک جمله بگویم، فیلم دغدغه‌ای دلسوزانه دارد ولی اجرای مبتدیانه آن، بدجوری کار را خراب کرده است.
بیشتر بدانید : تمام بازیگران و عوامل جاده قدیم سیاه پوش بودند + علت مبهم و تصاویر
بیشتر بدانید : تصاویر نشست خبری جاده قدیم در دو قدم تا سیمرغ : بازیگران و عوامل
بیشتر بدانید : ترلان پروانه، پگاه آهنگرانی و دنیا مدنی در مراسم رونمایی از پوستر فیلم «جاده قدیم»
بیشتر بدانید : منیژه حکمت: مانند زنی که ماه نهم بارداری اش را گذرانده و مجبور به زایش است
منبع : rooziato.com





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ثبت‌نام تاکنون 1000 نفر در اعتکاف امسال یزد

اصلی‌ترین وظیفه مبلغین پاسخگویی به شبهات نسل جوان است

سرمایه‌گذاران موقوفات یزد فراری شدند!

تدوین استراتژی بخش فرهنگ استان یزد برای سال آتی

رقبای غیرمجاز هتل‌های یزد مکمل کمبود‌های اقامتی نوروز

شهری تاریخی که گردشگران فقط از آن می‌گذرند، اما...

یزد، مهد موزه‌های متنوع ایران

جذابیت تماشای آسمان شب کویر از پشت بام تنها کارونسرای مدور ایران

تدوین استراتژی بخش فرهنگ استان یزد برای سال آتی

صدای چکش مسگرهای غیریزدی در بازار قدیم یزد

12 باب مسجد در شهرستان مهریز برای اعتکاف آماده شد

کمبود فضای آموزشی، دغدغه آموزش و پرورش اردکان است

مردم خاتم به استقبال نوروز رفتند

برترین های آزمون آموزش عالی در میبد تجلیل شدند

آمادگی 110 کلاس درس برای اسکان مهمانان نوروزی در مهریز

مدیر کل ارشاد یزد: سفال میبد یک آفرینش بدیع توسط انسان کویری است

امکان اسکان اضطراری مسافران نوروزی در حسینیه‌های یزد

سهم بخش فرهنگ از تصمیمات شورای برنامه ریزی ناچیز است

تنها کاروانسرای مدور جهان در مهریز در انتظار گردشگران

همایش افتخار بیست‌وپنجم در یزد برگزار می‌شود

ابرکوه، دیار کهنسال‎ترین موجود زنده ایران

بانوان میبدی با پخت سمنوی نذری به پیشباز نوروز رفتند

همه کتابخانه‌های یزد در روزهای آغازین نوروز دایر هستند

تجربه سفر به عمق زمین در عمیق‌ترین آسیاب آبی جهان

مهریز؛ شهر تاریخ و طبیعت

برگزاری طرح آرامش بهاری در 60 امامزاده و بقاع متبرکه یزد

خاطرات و وصیت‌نامه شهدای ابرکوه در هشت جلد کتاب چاپ‌ شد

پایه انقلاب ایران بر خدا محوری و انسان‌ دوستی استوار است

شهر تاریخی ابرکوه آماده استقبال از گردشگران در نوروز 98 است

تحقق اهداف یزد پایتخت کتاب ایران مهم‌ترین برنامه سال 98 است

گردهمایی فرهنگی هنری « دست نقش» در میبد برگزار شد

برگزاری مسابقه «نشون به اون نشونی» در یزد

نخستین کارگاه آموزشی مداحان اهل بیت مهریز برگزار شد

شکوفایی غنچه های مهربانی و تلاش در میبد

نشست پرسش و پاسخ اجتماعی ازدواج پایدار در اردکان برگزار شد

دانش آموزان مهریز نقاشی هایی در اهمیت منابع طبیعی خلق کردند

جشنواره ملی پارچه فجر اردیبشهت ماه در یزد برگزار می‌شود

مسئولان نهادها برای حفظ عنوان یزد پایتخت کتاب تلاش کنند

دشمنان به دنبال انحراف موضوع مهدویت هستند

برگزاری اولین ورکشاپ طراحی سفال و سرامیک در میبد

برگزاری تورهای رایگان شب‌گردی در بافت تاریخی اردکان

از دربار امپراطوری چین تا خیابان‌های یزد

آغاز ثبت نام مراسم معنوی اعتکاف رجبیه در مساجد یزد

اجرای 20 آیین نوروزگاهی در بافق

آمادگی کهن شهر مهریز برای پذیرایی از مسافران نوروزی

شهر جهانی یزد با زبان هنر به دنیا معرفی شود

نوروز، فرصتی برای معرفی ظرفیت های گردشگری اردکان است

برنامه های بزرگداشت روز شهدا در استان یزد اعلام شد

15 هزار یزدی از مناطق دوران دفاع مقدس بازدید کردند

یزد، ظرفیت پذیرش 113 هزار مسافر اقامتی را دارد