آخرين مطالب

نگاهی جدید به موضوع تجاوز در سینمای ایران فرهنگي

نگاهی جدید به موضوع تجاوز در سینمای ایران

  بزرگنمايي:

خبر یزد - سکوت در برابر تجاوز، موضوعی که دستمایه داستان فیلم جدید منیژه حکمت به نام جاده قدیم شده است
مهتاب کرامتی برگ برنده و مهره سوخته در فیلم جاده قدیم
اینکه منیژه حکمت بعد از سالها فعالیت در سینما در منصب‌های مختلف و یادگیری این هنر از میرزابنویسی تا کارگردانی، فیلم جاده قدیم را بسازد خودش یک علامت سوال بزرگ است چرا که جاده قدیم در بهترین حالت می‌تواند پروژه سینمایی یک دانشجوی رشته سینما باشد که با دوستانش آن را تهیه کرده است. فیلم جاده قدیم دست روی سوژه حساسی می‌گذارد که مدتهاست از دوران ناب بودنش گذشته ولی همچنان می‌توان حرف‌های مهمی درباره آن زد؛ حرف‌هایی که کارگردان آنها را در جیغ و سیگار کشیدن قربانی خلاصه می‌کند و موضوع اصلی را به تنزل می‌کشاند، موضوع تجاوز.

منیژه حکمت کارگردان جاده قدیم
در باب تجاوز و آثار و پیامدهای آن در تمام دنیا فیلم‌هایی ساخته شده که در سینمای کشورمان نمونه بارز آن به فروشنده و یا فیلم دختر برمی‌گردد. در ابعاد بین المللی نیز فیلم‌هایی چون Elle و Boys Dont Cry و… به این مساله پرداخته‌اند که آزادی عمل سینمای جهانی توانسته از ابعاد و زوایایی به تجاوز بپردازد که کمتر در کشور ما به تصویر در آمده است (مثلا در فیلم Elle به ماجرای فتیش جنسی به این موضوع و یا انتقام از متجاوز و… نگاه می‌شود.)
منیژه حکمت هم از در تازه‌ای وارد وادی تجاوز می‌شود و موضوع سکوت قربانی در برابر تجاوز را دستمایه فیلم جاده قدیم قرار داده است اما به نظر می‌رسد که این کارگردان با سابقه (او البته در زمینه کارگردانی صرفا دو فیلم ساخته که هر دو هم درباره زنان و مشکلاتشان بودند: زندان زنان و این سه زن) صرفا یک داستان دو خطی به ذهنش رسیده و بسط دادن آن را نه با داستانک پر کرده و نه با عناصر دیگر جذاب سینمایی که روایت را کسل کننده به نظر نرساند، بلکه صحنه‌هایی تکراری و کلیشه‌ای را جایگزین کرده و فیلم را تبدیل به اثری کشدار کرده است.

مهتاب کرامتی و آتیلا پسیانی در جاده قدیم
داستان زندگی مینو را می‌بینیم، زنی مدبر و مدیر که ریاست یک شعبه بانک را بر عهده دارد و این شغل بانکداری او در جای جای زندگی‌اش نیز متبلور است، او همه چیز را به دقت سنجیده و برنامه‌ ریزی زندگی روزانه خودش و تک تک افراد خانواده‌اش را نیز بر عهده دارد. مینو زنی است مقتدر که روی پای خودش ایستاده و در حقیقت کنترل خانواده‌اش را بر عهده دارد. او مسائل و مشکلات دیگر اعضای خانواده را نیز راست و ریست می‌کند و زوج جوانی که در خاندان قرار است ازدواج کنند را حمایت می‌کند چرا که خسرو بند را آب داده و همسرش حامله است و باید زودتر بروند زیر سقف تا به اصطلاح خیطی بالا نیاید. مینو در شب سال نو بعد از تعطیلی بانک، یک دربست می‌گیرد تا به خانه برود و اوضاع آنطوری که فکر می‌کند، پیش نمی‌رود. مینو آن شب به خانه نمی‌رسد…
فیلم سعی می‌کند در نیم ساعت ابتدایی خود، کاراکترهایش را بپروراند و در بین آنها فقط در زمینه شخصیت مینو موفق عمل می‌کند و الباقی کاراکترها را به امان خدا ول می‌کند. مینو اما همانطور که گفته شد به عنوان زنی مدیر و برنامه ریز که روی پای خودش ایستاده به مخاطب شناسانده می‌شود و مهتاب کرامتی و میمیک خاص چهره‌اش می‌تواند آن حس قدرت زنانگی مینو را به تصویر بکشد.

فیلم جاده قدیم
مشکل فیلم دقیقا جایی شروع می‌شود که داستان اصلی آغاز می‌گردد، جایی که به خانواده اطلاع می‌دهند مینو در جاده قدیم با البسه‌ای خونین و پاره پیدا شده و مورد تهاجم و زورگیری و البته تجاوز یک مسافرکش قرار گرفته است. کارگردان و کرامتی در اینجا به خوبی مینوی مقتدر و قوی را فرو می‌پاشانند و شکستگی او را به زیبایی نمایش می‌دهند. تماشاگر مینویی درب و داغان را می‌بیند که از اثرات تجاوز و زورگیری از این رو به آن رو شده و این فروپاشی در دقایق اولیه نیمه میانی فیلم، جذاب به نظر می‌رسد اما داستان هرچه بیشتر و بیشتر پیش می‌رود؛ صحنه‌ها و بازی‌ها تکرار شده و فیلم تبدیل به محزون نامه‌ای می‌شود که به زور می‌خواهد مشکلات و غم قربانی را به مخاطبش القا کند.
در فروشنده اصغر فرهادی هم با اثرات بعد از تجاوز همراه بودیم و کاراکتری که در طول مدت زمان فیلم همراهی‌مان می‌کرد، همسر قربانی (با بازی شهاب حسینی) بود ولی حکمت ماجرا را حساس‌تر کرده و این بار با خود قربانی همراه هستیم، این اقدام در سینمای ایران شجاعانه و ستودنیست و کرامتی هم می‌تواند تاحدی از پس رسالت خود بربیاید ولی ورطه تکرار و فیلمنامه‌ای بی‌هدف و فیلمبرداری و تدوین و به طور کلی اکثر مسائل فنی غلطی که در فیلم جاریست، همه معادله را برهم می‌ریزد.

ترلان پروانه در جاده قدیم
جدا از تمام موارد بالا باید به بازی بد بازیگران دیگر فیلم اشاره کرد، نمی‌دانم آیا این راز بزرگ را فقط من کشف کردم یا اکثریت می‌دانند که آتیلا پسیانی بازیگر بسیار ضعیف و تکراری در سینماست و از ادای دیالوگ‌های مصنوعی‌اش تا چشمان بی‌روحش، همگی دست به دست هم می‌دهند تا از او فاجعه‌ای جلوی دوربین به عمل بیاورند. پسیانی در نقش همسر قربانی بسیار بد بازی می‌کند و کاراکتر منفعل او در فیلمنامه هم به این بازی بد دامن زده و کاری می‌کند که تماشاگر از دیدنش بیزار شود و او را بیشتر از یک مرهم برای قربانی، یک عامل رو اعصاب متصور شود.
ترلان پروانه و شیرین یزدان‌بخش که به ترتیب نقش دختر و مادر مینو را بازی می‌کنند و یا پرویز پورحسینی که پدر همسر مینوست، همگی تیپ‌هایی کلیشه‌ای هستند که دائما مشغول به یک کار می‌شوند و نقشی کلیدی در داستان ندارند. حتی زوجی که در خلاصه داستان فیلم از آنها صحبت شده، با اینکه به نظر می‌رسد قرار است یک مساله مهمی در بطن داستان تلقی شوند، صرفا دستمایه پایان بندی غیرقابل باور فیلم می‌شوند و بهانه‌ای هستند برای سوپروومن شدن مینو در یک روز زیبای بهاری.

رونمایی از پوستر جاده قدیم
تکنیک‌های سینمایی که حکمت در فیلم جاده قدیم خود به کار برده با نام فیلمش جور در می‌آیند و بسیار کهنه و قدیمی هستند، این تکنیک‌ها از همان روشن شدن پرده سینما و دیدن تیتراژ توی صورت تماشاگر می‌خورد و سپس با دیزالوهای عجیب و غریب (محو شدن تصویر الف و نمایش تصویر ب) همراه شده و لانگ‌شات‌هایی از خیابان‌های تهران و نماهای بسته‌ای که علیت آن مشخص نیست این نقص‌ها را تکمیل می‌کند. موسیقی بی‌اثر و صداگذاری بد را نیز به این‌ها بیفزایید و گل سر سبد تمام مشکلات را تدوین مشکل‌دار که باعث ناهمگونی صحنه‌های فیلم شده (مثلا فید سیاه که چندین بار در طول سکانسها استفاده می‌شود و کارکرد اصلی خودش را کاملا از دست می‌دهد) بگذارید. باور کردن این مساله که منیژه حکمت که سینما را هم آکادمیک و هم تجربی آموخته، چنین مشکلاتی را در فیلمش جاری ساخته برای من و هر سینمادوست دیگری کاری سخت است.
فیلم جاده قدیم ژستی سیاسی هم در بطن داستان خود می‌گیرد که ناشی از سرشت و روحیه سیاسی کارگردان و ذات معترض اوست، به شخصه برای افکار سیاسی و صحبت‌های حکمت در باب سیاست و مشکلات اجتماعی احترام خاصی قائل هستم اما مطرح کردن مواردی چون وام‌های میلیاردی و اختلاس و مذاکرات دکتر جواد ظریف در پس زمینه خط داستانی فیلمی با موضوع تجاوز، فقط پز روشنکفرانه را تداعی می‌کند و بس.

فیلم سینمایی جاده قدیم
منیژه حکمت با زندان زنان فیلمی با رعایت اصول و قواعد سینمایی و پایبند به مسائل فمینیستی ساخت و پا را فراتر نبرد و در حقیقت اثر سینمایی خود را به فمینیسم افراطی آغشته نکرد، اما به نظر می‌رسد با گذشت زمان اعتراض و فریاد او که شنیده نشده تبدیل به خشم و کینه شده و متاسفانه فیلم جاده قدیم (که بنا به گفته خود این کارگردان آخرین اثر اوست و احتمالا می‌توان آن را پایانی بر سه گانه زنانه سینمایی او تلقی کرد) برخلاف دو اثر قبلی، فمنیسم افراطی را به تصویر می‌کشد. البته می‌توان به کارگردان تا حدی حق داد چرا که بعد از نزدیک به بیست سال فیلمسازی، همچنان حق و حقوق زنان در کشور نادیده گرفته می‌شود و مشکلات بسیاری گریبانگیر 50 درصد از جامعه است اما شاید بهتر بود که فیلمساز همان نگاه متعادل خود را پیش می‌گرفت و با منفعل قرار دادن تمامی کاراکترهای مرد و حتی به تصویر کشیدن نوکر مرد خانه (با بازی محمدرضا هدایتی) سعی بر پررنگ کردن این افکار نمی‌کرد.
فیلم جاده قدیم می‌توانست تبدیل به اثر سینمایی بسیار خوب و قوی شود و مساله‌ای مثل سکوت در برابر تجاوز را (مشکلی که این روزها در جهان هم موضوعی ترند و به روز است و جنبش‌های زیادی از جمله هشتگ Metoo را در پی داشته است.) به زیبایی به تصویر بکشد اما متاسفانه فیلمساز درگیر مشکلات عدیده بسیاری شده و فیلمنامه‌ای که نوشته هم فراتر از دو خط پا را نمی‌گذارد و در همان نیم ساعت ابتدایی کشش دارد. جاده قدیم را می‌توان صرفا با بازی خوب مهتاب کرامتی تحمل کرد و آن را برگ برنده و البته بیشتر مهره سوخته فیلم دانست. به بیان ساده و در یک جمله بگویم، فیلم دغدغه‌ای دلسوزانه دارد ولی اجرای مبتدیانه آن، بدجوری کار را خراب کرده است.
بیشتر بدانید : تمام بازیگران و عوامل جاده قدیم سیاه پوش بودند + علت مبهم و تصاویر
بیشتر بدانید : تصاویر نشست خبری جاده قدیم در دو قدم تا سیمرغ : بازیگران و عوامل
بیشتر بدانید : ترلان پروانه، پگاه آهنگرانی و دنیا مدنی در مراسم رونمایی از پوستر فیلم «جاده قدیم»
بیشتر بدانید : منیژه حکمت: مانند زنی که ماه نهم بارداری اش را گذرانده و مجبور به زایش است
منبع : rooziato.com




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

در گفت‎وگو با ایسنا اعلام شد؛ ثبت اولین وقف در حوزه رشد علم و فناوری در ابرکوه

رییس اوقاف میبد تاکید کرد: اهتمام واقفان جدید به رفع نیازهای جامعه از طریق موقوفات

تعظیم سالار عقیلی به صبوری و متانت زلزله‌زدگان کرمانشاه

خانه لیدی گاگا و کیم کاداشیان در آتش مهیب کالیفرنیا سوخت!

همه چیز درباره محمد علی کشاورز؛ از کودکی تاکنون + عکس

اختتامیه جشنواره فیلم های کوتاه با حضور مهتاب کرامتی

خبر هیجان‌انگیز برای هواداران «بازی تاج و تخت» game of thrones

عکاس ایسنا برگزیده جشنواره انار تفت شد

این فیلم ها را موقع غذا خوردن نگاه نکنید!! (قسمت 2)

رالی نیوشا ضیغمی و کامبیز دیرباز کنار بازیگر زن لبنانی + عکس

دعوت الناز شاکردوست برای دیدن یک فیلم در سینما + عکس

استاندار یزد: ترویج فرهنگ کتابخوانی احیا کننده تفکر در مسیر بالندگی کشور است

بازگشت گروه دخترانه «اسپایس گرلز» بدون «ویکتوریا بکهام»

هشدار: این فیلم به هیچ وجه کمدی نیست!

حال خوش خواندن در کتابخانه‌های یزد

همایش گرامیداشت هفته کتاب و کتاب‌خوانی در ابرکوه + تصاویر

سازهایی که با یاد استاد شجریان به نمایش درآمدند + عکس

نمایشگاه صنایع‌دستی در یزد گشایش یافت

ژوله، ویدا جوان، محدثه حیرت در جشنواره فیلمهای کوتاه

پیشرفت هر انسانی بستگی به مطالعه کتاب دارد

بیوگرافی ادریس البا، جذاب ترین مرد سال 2018

سوتی عجیب در طراحی پوستر «به وقت شام» در ژاپن! + عکس

انتقادهای توهین‌آمیز و حمله شدید مخاطبان به فیلم «خانم یایا»

وجود بیش از 600 موقوفه نامشخص در مهریز

سریال موفق «خانه‌پوشالی» house of cards با پایانی ناامیدکننده

ترویج کتابخوانی محور برنامه‌های هفته‌ی کتاب در استان یزد

فیلم «زیر سقف دودی» در دانشگاه یزد نقد شد

پایان ناامیدکننده سریال موفق «خانه‌پوشالی» house of cards

زمان پخش خندوانه و دو برنامه پرطرفدار دیگر تلویزیون

9 هزار دانش آموز مهریزی زیر پوشش طرح نماد قرار گرفتند

مجوز فعالیت برای 285 خانه بوم گردی در یزد صادر شد

72 اثر به بخش رقابتی جشنواره ملی فیلم رضوی در یزد راه یافت

الهه حصاری کنار تابلوی نقاشی خودش در نمایشگاه آناهیتا درگاهی

گروه چاووش؛ اولین گروه موسیقی زیرزمینی ایران

الهام پاوه نژاد؛ دختری که خشن و قدرت‌طلب است! + عکس

رئیس جدید دانشگاه پیام نور میبد معرفی شد

درخواست ابرکوهی‌ها برای ثبت جهانی سرو 4000 ساله‌ی این شهر

رقابت 72 اثر در سیزدهمین جشنواره ملی فیلم کوتاه رضوی یزد

امام‌ جمعه ابرکوه: وظیفه میراث فرهنگی فراتر از حفظ وضع موجود است

10 فیلم جنجالی که نباید با همسر یا نامزدتان تماشا کنید! (قسمت2)

بازیگر هالیوودی که آگهی تسلیت مرگش آماده است!

مدیر کل میراث فرهنگی یزد: قوانین بافت‌های تاریخی بسیار سختگیرانه است، نمی‌توانیم عدول کنیم

اجرای طرح نماد با هدف پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در مدارس یزد

2 طرح گردشگری در ابرکوه افتتاح شد

منافع وقف، فراگیر و همگانی است

فرهنگ مهدویت، خنثی کننده توطئه فرهنگی دشمن است

عموپورنگ: 3 بار عاشق شدم اما جواب رد شنیدم!!

گفتگو با بازیگری که فقط هنرپیشه پسرش شد

نمایشگاه سراسری صنایع دستی، هفته جاری در یزد برپا می شود

حجت الاسلام قرائتی: طلبه ها پاسخگوی شبهات نسل جوان باشند