خبر یزد

آخرين مطالب

تجرد قطعی؛ تنهایی بی انتها مقالات

تجرد قطعی؛ تنهایی بی انتها

  بزرگنمايي:

خبر یزد - یزد- افزایش سن ازدواج، تجرد قطعی و شکل گیری خانوارهای تک نفره، رشد نرخ طلاق و امثال این پدیده‌ها، زنگ خطری برای جامعه است و نشان می‌دهد مفهوم پایداری در روابط بین فردی و خانواده دستخوش تغییر و تحول شده است.

برخی پدیده‌های اجتماعی در گروه‌های سنی خاص، بروز بیشتری پیدا می‌کنند، مانند ازدواج که بیشترین فراوانی آن در گروه‌های سنی 20 تا 35 ساله است و شاخص تجرد قطعی در دانش جمعیت شناسی، مبین احتمال عدم ازدواج افراد جامعه به دلیل عبور از سن مناسب برای این رویداد قلمداد می‌شود.
به طور طبیعی تمایل افراد در گروه‌های سنی 20 تا 35 ساله برای ازدواج بیشتر از سایر گروه‌های سنی است و به مرور در گروه‌های سنی دیگر این میزان کاهش چشمگیری پیدا می‌کند؛ جمعیت شناسان معتقدند آن دسته از افراد جامعه که وارد سن 40 سالگی می‌شود (یا 45 یا 50 سالگی که بستگی به خصوصیات جوامع دارد) تمایل آنان به ازدواج به شدت کاهش می‌یابد به حدی که ازدواج افراد از این سن به بعد نامحتمل است که معمولاً جنبه روانی دارد و به فرهنگ جامعه برمی‌گردد.
لذا در دانش جمعیت شناسی، واژه تجرد قطعی برای جمعیتی به کار گرفته می‌شود که بدون حتی یک بار ازدواج، وارد سن 40 سالگی شده‌اند و از آنجا که احتمال مجرد ماندن این افراد بسیار بیشتر از ازدواج است در محاسبه شاخص تجرد قطعی از آمار این بخش از جامعه بهره می‌برند و ورود به سن 50 سالگی احتمال ازدواج را تقریباً به صفر نزدیک می‌کند.
"عالیه شکربیگی" دبیر کارگروه خانواده سالم معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری چندی پیش گفته بود: "پدیده تجرد طولانی یا قطعی، پدیده است که در آن فرد شرایط مناسب سنی برای ازدواج را از دست می‌دهد. البته شاید امکان ازدواج داشته باشد، اما دیگر امکان باروری وجود ندارد، سن تجرد قطعی برای دختران بین 40 تا 50 سالگی یا سنی است که قدرت باروری از دست می‌رود. این پدیده، در انواع خانواده‌های سنتی، مدرن، مرفه، کم‌درآمد، شهری و روستایی مشاهده می‌شود، پس به‌طور قطع نمی‌توان گفت در کدام نوع از خانواده بیشتر یا کمتر است".
برخی از روانشناسان با بکارگیری واژه تجرد قطعی مخالف بوده و معتقدند در دنیای امروز با پیشرفت علم زنان حتی در سن بیش از 40 سالگی و تا قبل از یائسگی می‌توانند با درصد خطای کم فرزنددار شوند.
*** شاخص تجرد قطعی برای مردان 3.6 درصد و برای زنان 2.8 درصد است
رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد و پژوهشگر امور خانواده در این خصوص گفت: برای پرداختن به موضوع تجرد قطعی در ایران، ابتدا لازم است تعاریف روشن شود؛ در یک تقسیم بندی کلی، از نظر وضعیت زناشویی جمعیت به 2 گروه کلی قابل تقسیم بندی است: 1- هرگز ازدواج نکرده 2- حداقل یک بار ازدواج کرده؛ جمعیت حداقل یکبار ازدواج کرده خود می‌تواند شامل همسردار، بی‌همسر بر اثر فوت همسر یا بی همسر بر اثر طلاق باشد.
دکتر عباس عسکری ندوشن به گزارشگر ایرنا افزود: در تجزیه و تحلیل موضوع تجرد، ما با مقوله جمعیت هرگز ازدواج نکرده سر و کار داریم، جمعیت شناسان، مجرد قطعی را فردی می‌دانند که تا سن 50 سالگی هرگز ازدواج نکرده باشد. یعنی فرض بر این است که اگر کسی تا 50 سالگی ازدواج نکند، بعد از آن نیز ازدواج نخواهد کرد یا به عبارتی شانس ازدواج او نزدیک به صفر در نظر گرفته می‌شود.
این جمعیت شناس یادآور شد: بر مبنای همین تعریف، معمولاً کارشناسان جمعیتی، سن تجرد قطعی را 50 سالگی در نظر گرفته و تمام کسانی که تا این سن ازدواج نکرده‌اند را جزو آمار تجرد قطعی محاسبه می‌کنند.
عسکری ندوشن اضافه کرد: برای شاخص‌سازی در این زمینه بعضاً از 2 شاخص رایج استفاده می‌شود: شاخص نسبت تجرد قطعی و شاخص عمومیت ازدواج؛ این 2 شاخص مکمل یکدیگر هستند و همیشه جمع آنها، یعنی نسبت تجرد قطعی و عمومیت ازدواج باید به رقم 100 درصد برسد.
این پژوهشگر امور خانواده و ازدواج تصریح کرد: برای محاسبه نسبت تجرد قطعی، جمعیت مجردین 50 ساله به کل جمعیت واقع در 50 سالگی تقسیم و نتیجه ضرب در 100 می‌شود؛ اگر جمعیت در گروه‌های سنی پنج ساله دسته بندی شده باشد، میانگین نسبت تجرد 2 گروه سنی 49-45 ساله و 54-50 ساله بعنوان شاخص نسبت تجرد قطعی در نظر گرفته می‌شود؛ حال اگر عدد 100 منهای تجرد قطعی شود، شاخص عمومیت ازدواج بدست می‌آید.
عسکری ندوشن، توجه به تفکیک میان تجرد قطعی و تعداد جمعیت واجد شرایطی که در بازه سنی مناسب برای ازدواج هستند اما هنوز ازدواج نکرده‌اند را مهم دانست و گفت: هر چند تأخیر بیش از حد ازدواج، وضعیت مطلوبی محسوب نمی‌شود، اما گاهی در برخی از گزارش‌های غیرتخصصی مشاهده می‌شود که کل جمعیت هرگز ازدواج نکرده در همه سنین بالای 10 سال، بعنوان رقم تجرد قطعی اعلام می‌شود که نادرست است.
وی همچنین در خصوص وضعیت تجرد قطعی در ایران با بیان اینکه از دیرباز تاکنون در جامعه ایران، عمومیت ازدواج بالا بوده، تصریح کرد: بعنوان نمونه اگر به آمارها و اطلاعات موجود نگاهی بیندازیم متوجه می‌شویم که طی 50 سال اخیر، در سرشماری‌های دوره‌ای کشور، رقم تجرد قطعی برای هر دو جنس حدود 2 تا 3 درصد بوده است.
دکتر عسکری اظهار داشت: به تعبیر دیگر، عمومیت ازدواج هم برای مردان و هم برای زنان، رقم بالایی بوده و حدود 97 تا 98 درصد از جمعیت زنان و مردان ازدواج می‌کردند؛ بر اساس آخرین سرشماری کشور که در سال 1395 انجام شد، شاخص تجرد قطعی در کل کشور برای مردان 3.6 درصد و برای زنان 2.8 درصد بوده که اندک افزایشی را نسبت به سرشماری سال 1390 نشان می‌دهد.
*** یزد و خراسان‌های شمالی، جنوبی و رضوی، کمترین میزان تجرد قطعی را دارند
وی یادآور شد: البته در بین استان‌های کشور، پراکندگی قابل توجهی از این حیث وجود دارد؛ در یکسوی طیف، استان یزد در کنار خراسان‌های شمالی، جنوبی و رضوی قرار می‌گیرند که پایین‌ترین نسبت تجرد قطعی را (با رقمی بین 1.1 تا 2.3 درصد برای زنان و بین 1 تا 1.2 درصد برای مردان) به خود اختصاص می‌دهند و در آن سوی طیف، بالاترین نسبت تجرد قطعی برای زنان در استان‌های بوشهر، کرمانشاه، خوزستان و فارس (با ارقامی بین 7.8 تا 5.2 درصد) و برای مردان در استان‌های تهران، گیلان، کرمانشاه و خوزستان (با ارقامی بین 3.5 تا 2.7 درصد) مشاهده می‌شود.

*** بوشهر، کرمانشاه و خوزستان، بیشترین تجرد قطعی را دارند
این جمعیت شناس با بیان اینکه تفاوت نسبت تجرد قطعی در بین استان‌های کشور، دلایل و شرایط خاص و مختلفی دارد افزود: با این حال، عمده افزایش چشمگیری که در نسبت تجرد قطعی به خصوص برای زنان در استان‌هایی مانند بوشهر، کرمانشاه و خوزستان شاهد هستیم، در طول یک دهه اخیر یعنی فاصله زمانی بین دو سرشماری 1385 تا 1395 اتفاق افتاده است.
وی در توضیح بیشتر این موضوع گفت: اگر در استان‌هایی که طی یک دهه اخیر، روند افزایشی را در نسبت جمعیتی که به سن تجرد قطعی رسیده تجربه کرده‌اند، همچنان بخواهد روند تأخیر ازدواج‌ها ادامه یابد، انتظار می‌رود که در سال‌های پیش‌رو در این استان‌ها میانگین سن ازدواج نیز افزایش چشمگیری را به ویژه در بین زنان شاهد باشیم؛ بنابر این تدوین سیاست‌های مؤثری که شرایط ازدواج را برای جوانان (و به ویژه دختران جوان) در این استان‌ها تسهیل کند، باید در دستور کار مدیران و مسئولان مرتبط قرار گیرد.
*** عمومیت ازدواج در یزد 99 درصد است
رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد اظهار داشت: استان یزد از استان‌هایی بوده که تاکنون و همواره، نسبت تجرد قطعی پایینی را در بین هر 2 جنس داشته و در آخرین سرشماری نیز عمومیت ازدواج حدود 99 درصد بوده است ؛ به همین منوال، میانگین سن در اولین ازدواج در استان یزد نیز پایین‌تر از متوسط کشوری بوده به طوری که در سال 1395 میانگین سن ازدواج زنان در استان یزد 21.3 سال و برای مردان 26.1 سال بوده است.
دکتر عسکری ندوشن تاکید کرد: دامنه تفاوت‌های شهرستانی در میانگین سن اولین ازدواج نیز به ترتیب برای مردان و زنان از 22.2 و 27.2 سال در شهرستان تفت تا 19.2 و 24.4 در شهرستان بافق متغیر بوده و مطالعات علمی که پیرامون تحولات ازدواج و خانواده در بستر اجتماعی استان یزد انجام شده همگی یزد را از نظر فرهنگی و اجتماعی بستری، مذهبی، سنت‌گرا و خانواده‌گرا دانسته‌اند که قطعاً تداوم این عناصر و مؤلفه‌های فرهنگی در استان یزد عاملی مهم و تأثیرگذار بر پایین بودن نسبت تجرد قطعی در این استان بوده است.

دکتر عسکری گفت: براساس نتایج سرشماری 1395، مجموعاً در گروه‌های سنی 49-45 و 54-50 ساله، حدود 103 هزار نفر از مردان و حدود 165 هزار نفر از زنان در کل کشور، هرگز ازدواج نکرده بودند؛ در استان یزد، به ترتیب 681 و 624 نفر در گروه‌های سنی مذکور هرگز ازدواج نکرده بوده‌اند.

نمودار 3- برآورد میانگین سن زنان و مردان در نخستین ازدواج در شهرستان‌های استان یزد سرشماری 95
*** 2 تا 3 درصد مردان و زنان ایرانی در تجرد قطعی هستند
یک کارشناس مسائل جمعیتی هم به گزارشگر ایرنا گفت: در ایران، آغاز تجرد قطعی یا تجرد همیشگی، سن بالای 40 سال تعریف می‌شود.
مهدی مصدق افزود: طبق آمار جمعیتی سال 95 ایران در گروه‌های سنی 40 ساله و بیشتر از 12 میلیون و 470 هزار زن، تعداد 426 هزار نفر در گروه تجرد قطعی قرار گرفته‌اند یعنی حدود 3 درصد و از 12 میلیون و 570 هزار مرد تعداد 274 هزار نفر در گروه تجرد قطعی قرار گرفته‌اند که رقمی حدود 2 درصد را شامل می‌شود.
وی اظهار داشت: بر اساس همین آمار در بین سالهای 1395 تا 1400 با ورود بیش از 360 هزار زن و 320 هزار مرد 35 تا 39 ساله هرگز ازدواج نکرده به جمعیت گروه تجرد قطعی باید شاهد افزایش این درصدها به 5 و 3.5 درصد به ترتیب برای زنان و مردان باشیم.
به گفته وی بر اساس اطلاعات جمعیتی استان یزد در سال 1395 از مجموع 246 هزار زن بیش از 40 سال، 9300 نفر و از مجموع 247 هزار مرد بالاتر از 40 سال، 4200 نفر در گروه تجرد قطعی قرار گرفته‌اند که به ترتیب 3.8 و 1.7 درصد از جمعیت این سنین را به خود اختصاص داده است.
وی اظهار داشت: همانگونه که در آمار جمعیتی کشور نیز اشاره شد در بین سالهای از 1395 تا 1400 با ورود 6300 زن و 5200 مرد 35 تا 39 ساله هرگز ازدواج نکرده که در شرف ورود به گروه تجرد قطعی قرار داشتند در صورتی که به امر ازدواج روی نیاورده باشند باید انتظار رقم 5 درصد برای زنان و 3 درصد برای مردان مجرد قطعی را داشته باشیم.
مصدق تصریح کرد: در واقع آنچنان که در آمار کشور و استان اشاره شد طی پنج ساله جاری با ورود اولین گروه از جمعیت متولد اوایل دهه 60 به سنین نزدیک به 40 سال شاهد افزایش درصد تجرد قطعی به طور چشمگیری خواهیم بود و این مسأله‌ای است که طی یک دهه اخیر به آن اشاره شده و پیش بینی آن صورت گرفته بود.
به گفته وی حال باید دید جامعه و دولت برای وضعیت جمعیت مجرد قطعی چه برنامه‌هایی خواهد داشت.
*** همزیستی سنت و مذهب، دلیل پایین بودن تجرد قطعی در استان یزد
یک جامعه شناس هم اظهار داشت: یزد از استان‌هایی است که نگرشها و رفتارهای مذهبی مردم آن، لقب دارالعباده را به آن بخشیده است.
دکتر سیدعلیرضا افشانی افزود: از طرف دیگر، فرهنگ سنتی این استان، علیرغم تغییرات چشمگیر در حوزه‌های مختلف، کمتر دستخوش تغییر شده است.
‌ به گفته وی ترکیب و همزیستی قدرتمند سنت و مذهب باعث شده که خانواده در این استان همچنان از ارزش و جایگاه والایی برخوردار باشد که یکی از نتایج آن، پایین بودن میزان تجرد قطعی است چرا که افراد مطابق با انتظارات جامعه از آنها (و به تعبیر جامعه شناسی تحت تأثیر فشارهای ساختاری) ولو در سنی بالاتر از میانگین مورد انتظار در جامعه، ازدواج می‌کنند.
‌ *** تجرد در استان یزد، ضد ارزش تلقی می‌شود
یک روانپزشک هم معتقد است: با توجه به باورهای قوی مذهبی و بافت فرهنگی یزد و اهمیت موضوع ازدواج در نزد خانواده‌ها، تجرد به عنوان یک عیب و ضدارزش تلقی می‌شود.
دکتر امیر رضا چمنی اظهار داشت: وجود اعتقادات و باورهای دینی قوی و رعایت حدود شرعی، زمینه بروز برخی آسیب‌های اجتماعی نوظهور مثل پدیده ازدواج سفید را در شهر یزد مانع شده است.
‌ به گفته وی از آنجا که یکی از دغدغه‌های مهم خانواده یزدی ایجاد بستر مناسب و فراهم آوردن زمینه ازدواج می‌باشد این امر سبب پایین بودن میزان تجرد جوانان یزدی را نسبت به سایر شهرها فراهم کرده است.
‌ ختم کلام آنکه در شرایط فعلی جامعه، نمی‌توان دختر و پسر را مجبور کرد که در هر شرایطی تن به ازدواج دهند اما لازم است سازمان‌های متولی، اقدامات عملی و حمایتی در راستای ترغیب و تشویق جوانان به ازدواج فراهم کنند زیرا هیچ دختر یا پسری نیست که تمایل به ازدواج و آرامش در کنار همسر نداشته باشد.
نبود یک چشم انداز روشن برای بسیاری از پسران و دختران در زندگی مشترک است که سبب می‌شود گروهی از جوانان از ازدواج ترس داشته باشند؛ بالا رفتن تجرد، علل طبیعی، اقتصادی و اجتماعی دارد و نباید به تجرد فقط به عنوان یک آسیب اجتماعی نگاه کرد.
لازم است اقدامات تسهیل گرانه ازدواج انجام شود و با مطالعه دقیق در خصوص علل تجرد در میان جوانان، موانع ازدواج و تشکیل زندگی برداشته شود.
استان یزد یک میلیون و 138 هزار نفر جمعیت دارد.
گزارش از: محمدحسین فلاح تفتی
6197





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بافت تاریخی یزد زخم‌خورده از ساکنان خارجی/امیدی به بالندگی نیست

ناخرسندی والدین، نارضایتی مدارس

بارندگی ها حریف خشکسالی یزد نشد

دستان ایرانی خالق زیبایی

تجرد قطعی؛ تنهایی بی انتها

رانندگی تدافعی در یزد

حفاظت محیط زیست اردکان، نیازمند توجه ویژه

10 چالش عمده پیش‌روی شهردار جدید یزد چیست؟

تابلوی ناهماهنگ و درهم پزشکان در یزد قانونی است؟

کوک شدن ساز انقلاب با تلفیق هنر و نگاه معمار در یزد -

کمرنگ شدن آیین "دوست دوست ، علی دوست " در میبد

آغاز پویش من فطریه‌ام را به بهزیستی می‌دهم در یزد

مهریز، رویشگاه آنغوزه شیرین استان یزد

روایت یادگار دفاع مقدس از نقش رزمندگان ابرکوه در فتح خرمشهر

فرصت‌ها و چالش‌های کشت گلخانه‌ای در یزد- محسن کدخداپور*

بدجوری شاخ و شانه می کشد!

کود سبز؛ گیاهی چند منظوره در بافق

آثار نامطلوب توفان گرد و خاک بر مراتع ندوشن - احمد جعفری*

یزد جهانی در انتظار آبادانی و پیشرفت

خواب زده ها را بیدار کنید!

کاهش آثار تحریم ها با تکیه بر توان داخلی

رونق تلم زنی در روستاهای سبزدشت بافق

آثار نامطلوب توفان گرد و خاک بر مراتع ندوشن

راههای ارتباط موثر با دیگران

بودجه یک سد ضامن بقای تمام قنوات ایران

رمضان ماه نزول و بهار قرآن - احمد جعفری ندوشن *

گردشگری استان یزد در دو راهی تردید و تصمیم؛ آنچه «شریف آباد اردکان» دارد و «ابیانه» ندارد!

رمضان ماه نزول و بهار قرآن

خسارت 70 درصدی طوفان به باغ‌های گوجه‌سبز ابرکوه

آیین روزه داری مردم بافق

یزد در گذر هزاره های تاریخ

نبوغی 600 ساله در آب انبار امیرچخماق یزد

غار سرخون ندوشن، شاهکار طبیعت

صرفه جویی در مصرف آب همچنان ضروریست

بارندگی بهاری نویدبخش سالی خوش برای یزدی ها

لزوم توجه ویژه به گردشگری محلات

لحظه های بهاری، فرصتی برای یزدی ها

سقف های ناایمن بالای سر دانش آموزان یزد

فرش اردکان، نماد فن و هنر

یزد، همچنان درگیر معضل آبگرفتگی

بارش بهاری بهترین ظرفیت برای تأمین آب شرب یزد است

توران‌‌پشت؛ روستایی دیدنی منسب به توراندخت ساسانی

آبشار سفیده ندوشن پدیده ای جذاب در استان یزد

صدای پتک و چکش آهنگری ندوشن رو به خاموشی است

شلختگی در اطلاع رسانی

قلعه جنت آباد بهاباد را بهتر بشناسیم

یزد، دیار پاکان در گذر تاریخ

به یزد سفر نکنید!

ستاره پیشگامان درخشید و ماه هندبال شد؛ صعود و قهرمانی دلچسب

جاذبه‌های زیباترین شهر خشتی ایران